Cựu sinh viên K63 Vương Thị Trang: Từ giảng đường Nhân văn đến hành trình “đánh thức” sắc chàm Nùng An

“Đánh thức” sắc chàm Nùng An: Khi người trẻ trở thành cầu nối đưa văn hóa vào đời sống
      Trong chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản các dân tộc thiểu số luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn Phan Văn Hòa cho biết, dân tộc Nùng có kho tàng văn hóa truyền thống phong phú, đa dạng, gắn liền với đời sống, sinh hoạt, tín ngưỡng. Đồng thời, hoạt động bảo tồn làng nghề truyền thống của đồng bào như đan lát, thêu dệt thổ cẩm, trang phục truyền thống, tổ chức chương trình, sự kiện văn hóa,... Thực hiện Dự án 6 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 – 2030, bảo tồn nghề thêu, dệt thổ cẩm dân tộc là một trong số hoạt động tiêu biểu về phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống dân tộc Nùng. Thông qua các hoạt động đó góp phần phục dựng và lan tỏa những nét đẹp văn hóa truyền thống.
      Di sản không chỉ tồn tại mà còn có thể “sống” trong đời sống hiện đại, cần có những cách tiếp cận mới – nơi người trẻ đóng vai trò trung tâm. Câu chuyện của Vương Thị Trang – một cựu sinh viên khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn là một minh chứng tiêu biểu.

Hành trình lưu giữ bản sắc dân tộc, “đi để trở về”, mang tri thức du lịch bền vững “đánh thức” di sản văn hóa dân tộc trong dòng chảy hiện đại
      Giữa nhịp sống đô thị sôi động, nơi cơ hội nghề nghiệp rộng mở, có phần dễ dàng hơn để bắt đầu, không ít người trẻ lựa chọn bám trụ để phát triển sự nghiệp. Nhưng cũng có những người chọn một hướng đi khác – trở về.
      Tháng 4/2025, Vương Thị Trang quyết định rời bỏ công việc văn phòng ổn định để quay về Xóm Khào, Phúc Sen (Cao Bằng). Không phải là một quyết định bộc phát, mà là kết quả của quá trình suy ngẫm dài hơi về giá trị nghề nghiệp và ý nghĩa của việc học. Trang bắt đầu hành trình với dự án “Nùng Indigo”, khôi phục và phát triển nghề nhuộm chàm truyền thống của người Nùng An. Sự lựa chọn ấy không chỉ mang tính cá nhân, mà còn phản ánh một xu hướng lớn: khi người trẻ ngày càng ý thức rõ hơn vai trò của mình trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc trong thời đại hội nhập.
      Quyết định rời bỏ công việc ổn định tại thành phố, Trang trở về quê hương Cao Bằng với mong muốn khôi phục nghề nhuộm chàm truyền thống. Nhưng hành trình ấy không chỉ dừng lại ở việc “giữ nghề”. Điều đáng nói là cách Trang tiếp cận di sản: không bảo tồn một cách tĩnh, mà tái tạo để thích nghi với bối cảnh hiện đại. Theo Trang, nếu di sản không gắn với đời sống, nó sẽ dần bị lãng quên. Chính vì vậy, sau quá trình học hỏi và thử nghiệm dự án “Nùng Indigo” không chỉ đơn thuần tham gia vào sản xuất sản phẩm, mà còn xây dựng trải nghiệm – nơi du khách có thể trực tiếp tham gia, hiểu hơn vào quá trình tạo ra những sản phẩm mang theo giá trị văn hóa.

Tri thức Nhân văn: Khi lý thuyết trở thành hành động
      Điểm đặc biệt trong hành trình của Trang chính là sự nhất quán chặt chẽ giữa nền tảng đào tạo và thực tiễn triển khai. Trang chia sẻ: Trong quãng thời gian học tập tại Khoa Du lịch học, Trang không chỉ được trang bị kiến thức chuyên môn, mà còn được nuôi dưỡng tư duy toàn diện về du lịch bền vững, bảo tồn di sản và phát triển cộng đồng. Chính những định hướng này đã trở thành nền tảng quan trọng và động lực để Trang quyết định không ngừng trau dồi tri thức học thuật, đủ tiềm lực để chuyển hóa thành hành động cụ thể tạo nên những giá trị thiết thực cho quê hương và xã hội.

Trang cho rằng: “Hành trình từ bỏ công việc từ phố về quê không phải là đi ngược lại con đường đã học, mà là vận dụng kiến thức theo cách thực tế và có ý nghĩa nhất.”

      Văn hóa được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển. Đặc biệt, tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch đang trở thành hướng đi quan trọng. Hành trình của Trang chính là một ví dụ cụ thể cho cách chuyển hóa tri thức thành mô hình phát triển thực tế.

Học lại từ đầu: Khi di sản không dễ “giữ”
      Tháng 5/2025, Trang bắt đầu hành trình học nhuộm chàm – một công việc tưởng chừng quen thuộc nhưng thực tế lại đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ gần như tuyệt đối. Không có con đường tắt cho việc chạm đến những giá trị truyền thống. Những lần thử nghiệm thất bại, những mẻ vải nhuộm không đạt màu, hay những sai sót trong từng công đoạn kỹ thuật liên tục xảy ra; thậm chí có những thời điểm, toàn bộ công sức phải bắt đầu lại từ con số 0. Tuy nhiên, thay vì nản lòng, Trang lựa chọn một cách đi khác: chậm rãi nhưng bền bỉ. Như cô chia sẻ: “Làm nghề truyền thống không phải để đi nhanh, mà để đi thật lâu.” Quan điểm ấy không đơn thuần thể hiện lựa chọn cá nhân, nó còn phản ánh đúng bản chất của công cuộc bảo tồn di sản – một hành trình đòi hỏi thời gian, sự thấu hiểu và tôn trọng giá trị nguyên bản. Bởi lẽ, di sản không thể được gìn giữ bằng sự vội vàng, càng không thể bị “công nghiệp hóa” nếu muốn bảo toàn chiều sâu văn hóa vốn có.

Khi văn hóa được “kể lại” bằng ngôn ngữ hiện đại
      Một trong những thách thức lớn nhất của các nghề truyền thống là làm thế nào để tồn tại và thích nghi trong đời sống đương đại. Thay vì giữ nguyên hình thức cũ một cách rập khuôn, sau một năm tìm hiểu và nghiên cứu, Trang lựa chọn một hướng tiếp cận linh hoạt hơn: tái hiện những giá trị cốt lõi của nghề nhuộm chàm bằng một “ngôn ngữ” mới, phù hợp với thị hiếu và nhu cầu của người hiện đại.

      Từ chất liệu vải nhuộm chàm truyền thống, cô đã phát triển thành nhiều dòng sản phẩm mang tính ứng dụng và thẩm mỹ cao như tranh nghệ thuật với họa tiết bản địa, túi, khăn, sổ tay theo phong cách tối giản, cùng các sản phẩm quà tặng gắn liền với câu chuyện văn hóa. Điểm chung của những sản phẩm này không chỉ nằm ở hình thức, mà ở giá trị nội dung – nơi mỗi sản phẩm đều là “độc bản”, chứa đựng một câu chuyện về con người, về nghề và về bản sắc dân tộc.

      Hiện nay, xu hướng phát triển du lịch cần đến nhiều yếu tố “chạm” hơn. Khi du khách không còn chỉ tìm kiếm những sản phẩm hữu hình, mà ngày càng quan tâm đến trải nghiệm và chiều sâu văn hóa. Nói cách khác, họ không chỉ “mua” một món đồ, mà đang lựa chọn mang theo một phần câu chuyện của vùng đất và con người nơi đó.

Từ sản phẩm đến trải nghiệm: Hình thành không gian văn hóa sống
      Không dừng lại ở việc phát triển sản phẩm, Trang đang từng bước mở rộng dự án theo hướng du lịch trải nghiệm, hình thành một “không gian văn hóa sống” ngay trong căn nhà sàn tại địa phương. Tại đây, du khách không chỉ tham quan khu trưng bày, mà còn có thể trực tiếp trải nghiệm quy trình nhuộm chàm thủ công, nhâm nhi cà phê trong không gian bản địa và lưu lại những khoảnh khắc tại các góc check-in đậm chất văn hóa. Điểm đặc biệt của mô hình này nằm ở chỗ du khách không còn đứng ngoài quan sát, mà trở thành một phần trong câu chuyện văn hóa, được “chạm”, “làm” và “cảm nhận” di sản một cách chân thực. Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển du lịch hiện nay, nơi du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng và du lịch bền vững ngày càng được đề cao.

      Ở góc độ rộng hơn, mô hình của Trang cũng cho thấy một hướng đi tiềm năng trong việc biến di sản văn hóa thành nguồn lực kinh tế, đồng thời tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương. Đây chính là điểm giao thoa giữa chính sách phát triển văn hóa, chiến lược du lịch bền vững và vai trò ngày càng rõ nét của thế hệ trẻ trong tiến trình phát triển xã hội. Hơn thế nữa, câu chuyện ấy là một minh chứng sinh động rằng khi người trẻ thực sự thấu hiểu giá trị của văn hóa, họ không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ, mà còn có khả năng tái tạo, lan tỏa và làm cho văn hóa “sống lại” trong đời sống đương đại.
      Hành trình của Vương Thị Trang vì thế không chỉ dừng lại ở một dự án khởi nghiệp cá nhân, mà còn mang ý nghĩa lan tỏa rộng lớn hơn trong cộng đồng làm du lịch. Khoa Du lịch học tin rằng, đó là sự kết nối giữa tri thức học thuật với thực tiễn, giữa truyền thống và hiện đại, giữa nỗ lực cá nhân và giá trị cộng đồng. Trong bối cảnh nhiều di sản văn hóa đang đứng trước nguy cơ mai một, những người trẻ như Trang chính là cầu nối quan trọng, giúp các giá trị truyền thống không chỉ được gìn giữ mà còn được tái tạo, thích nghi và tiếp tục “sống” trong đời sống đương đại.
      Khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn tự hào về những đóng góp của cựu sinh viên Vương Thị Trang – sợi dây lan tỏa cho tinh thần Nhân văn: Học để hiểu, Học để hành, Học để cống hiến. Câu chuyện của Trang là minh chứng rõ ràng rằng giá trị của giáo dục không nằm ở việc mỗi người lựa chọn con đường nào, mà ở cách họ vận dụng tri thức để tạo ra những giá trị tích cực cho xã hội và cộng đồng.

Thông tin dự án “Nùng Indigo”:
Địa chỉ: Xóm Khào, Quảng Uyên, Cao Bằng (Cũ: Xóm Khào, Phúc Sen, Quảng Uyên - Cao Bằng)
Ngày mở cửa: 26/04/2026
Hoạt động dịch vụ: Tại “Nùng Indigo” được thiết kế theo hướng trải nghiệm kết hợp, mang đến cho du khách những tương tác chân thực với văn hóa bản địa. Tại đây, du khách có thể trực tiếp tham gia trải nghiệm nhuộm chàm thủ công, tìm hiểu quy trình tạo màu từ nguyên liệu tự nhiên và tự tay hoàn thiện sản phẩm của mình. Bên cạnh đó, các sản phẩm thổ cẩm được trưng bày và giới thiệu như một phần của câu chuyện văn hóa, giúp du khách dễ dàng lựa chọn những món quà mang đậm bản sắc địa phương. Không gian cũng tích hợp dịch vụ cà phê và ăn uống nhẹ, tạo nên một điểm dừng chân thư giãn, nơi du khách vừa có thể nghỉ ngơi, vừa hòa mình vào không gian văn hóa gần gũi và giàu trải nghiệm.
Đối tác, Khách hàng quan tâm vui lòng liên hệ: Vương Thị Trang _ 0332472391